دیده بودم خواب
دیده بودم خواب یک آئینه زار
خواب گلهای سپید و مرغزار
خواب دیدم ماهیان بال دار
در هوا پر میزدند و سوگوار
خواب دیدم آسمانها سبزه ها زایده اند
اختران همچون گلان لاله و اندر قطار
خواب دیدم من پرستوهای عاشق پیشه را
در میان دود و آتش بیقرار
خواب دیدم شبپری بی دست و پای
در خمود حجله ی آشوب بار
خواب دیدم چوچه های جغد را
در فراسوی کمندی تاجدار
خواب دیدم کفتر یک بال را
پر نمیتوان زد با قلب فگار
خواب دیدم جمله ی افغانستان
مرد و زن در گریه بودند زار زار
خواب دیدم آروز ی سینه ها
از هوس ترقیده قلب داغدار
خواب دیدم وحی آمد از سما
لب ببستم تا شفق چون روزه دار
خواب دیدم مریمی ثانی شدم
حضرت عیسی بیاوردم ببار
خواب دیدم زندگی پر ماجرا

دیده بودم چلچراغ راز دار
خواب دیدم عصمت آئینه را
یک دو سه همسایه ای کردند شکار
خواب دیدم فکرت ناموس را
در هراس یک تفنگ و چوبه دار
خواب دیدم واژه ی آبستن توحید را
در پر یک بال کرگس در چنار
خواب دیدم از وطن حامله گیش
دود میزایید و دامن پر غبار
خواب دیدم ملک ما آزاد گشت
دیده بودم اجنبی ها غمگسار
خواب دیدم بیرق آزادی را
روی بام جمله مردم پایدار
خواب دیدم عزت افغانی را
در میان پنجه های روزگار
ای خدا تعبیر خوابم شاد کن
تو کریمی هم رحیمی هم جبار
همتی ده تا نویسم پای این افغانستان
واژه آزادی را من بیشمار
نقطه ی فرجام بگذارش به هجر
وصل فرما هموطن را بر قرار
هی بیا پایان ببخشا از کرم
غربت آئینه های غمگسار

ای خدا پایان ببخشا جنگ را
برکنش خود ریشه ی این ننگ را
خواب گردان این همه بیهوده گی
خلق کن آزادی ارژنگ را
صلح تقدیمش بکن بر کشورم
الالله! نابود گردان تیر و هم تفنگ را
سرود بی همتا از فرحناز حصارمل سه شنبه شب هفدهم نوفمبر سال 2009

شهر فیض آباد

برخي ازويژه گي هاي دستوري دراشعار(بيدل)

نگارنده:عبدالحلیم ( باخرد)



هنگاميكه ما اشعار بيدل را ازديگاهي ساختار دستوري ببرسي و مطالعه مي گيريم درواقع درميابيم كه اشعار بيدل ازنقطه نظر ساختار دستوري داراي ويژهگي های خاص خود مي باشد .
گرچه بيدل همواره كوشيده است تا مبهم ترين انديشه ها را با باريك ترين آرايه ها بيا رايد كه اين ميتواند در ديريابي مطالب خيلي ها تأثير ژرفي داشته باشد.
بيدل ازنگاه لفظ دربيان مفاهيم ادبي ، عرفاني وفلسفي درقالب شعر قاصر مانده است چنانكه خود اشاره يي به آن دارد:
«معني برجسته شوقم نميگنجد به لفظ»
ازينجاست كه وي تركيبات تازه را درقالب شعر ايجاد ميكند وواژهگاني را بگونه خاص بكارميبرد تا آنجاكه اجزاي را ازسخن بيرون مي افگند وجاي هم عناصر اضافي را برآن ميأفزايد كه اين يكي ازابتكارات ادبي وي بشمار ميآيد واين خود باعث ميگردد كه خواننده نتواند بدون تفكرعميق ومطالعه دقيق به درك مفاهيم ومطالب دراشعار وي دست يابد كه اين خود يكي ازويژه گي هاي اشعاربيدل بشمار ميآيد.
ما درينجا لازم ميدانيم تانگاهي داشته باشيم بربخشي ازين ويژه گي هاي دستوري اشعار ابوالمعاني «بيدل».
1-تقديم وتأخيراجزاي سخن:- تقديم وتأخير ويا برهم خوري اركان وعناصر سازنده شعر دركلام بيدل بوفور ديده ميشود ،مثلا درين بيت« نهاد» درآخربيت آمده است ،درحاليكه جاي آن بصورت عادي درابتدا ويا درآغاز جمله است.
بي زمزمه حمد تو توفان سخن را
افسرده چون خون رگ تاراست بيانها
دربيت فوق بيانها نهاد است كه در آخربيت آمده است .
گاهي هم اتفاق افتاده است كه درجمله هاي چند فقره يي بهم مربوط دريك بيت نهاد جمله ازفقره حذف شده ودرآخر فقره ديده شده است وبرعكس درحالت عادي ترتيب وقوع بدينگونه نيست.واين زماني ميتواند آشكاراگردد كه واژه ها ازكلام دورافگنده شده باشد.
بگونه مثال به بيت ذيل نظري مي افگنيم :
نه بادامني زحيا رسد نه به دستگاه دعا رسد
چو رسد به نسبت ‍‍پا رسد كف دست آبله دارما
همينگونه درجملات شرطي ازشرط وجزأ تشكيل گرديده است ويا جواب آن ميباشد،ما بگونه مثال به بيت ذيل اشاره ميكنيم :
زخارهرمژه صد رنگ موج گل جوشد
بديده گر گذر افتد خيال روي ترا
مصراع اول جزأ شرط ومصراع دوم شرط ميباشد.
همچنان دراشعاربيدل عبارات مفعولي ومتمم فعلي بافعل ساده ويا مركب بگونه تقديم ويا تأخير اجزا ويا تتابع اضافات نيزديده ميشود.
بطورمثال :
گردون نه همين سنگ به مينا دل انداخت
آن رنگ كه نشكست درين باغ كدام است
درينجا سنگ «مفعول» به مينا دل متممي يا پيشينه يي وانداخت فعل ساده است هرسه بگونه مركب تبلور مينمايند.
2- واژه سازي :-بيدل همواره كوشيده خود واژه هاي را بيشتردراشعارخود بكارببرد كه خود آن را ساخته است ودرين راستا ازمهارت خاصي برخورداراست.
بگونه مثال :-
زپس ذوق طواف آن صـــــنم زار
چومشتاقان به گردش گشته كهسار

ويا:
بيدل به تنها كــده عرض هوسـها
ازدل دوجهان سوزوزماگوش كري بود

ودرجاي ديگر:

بيدل بتغافل كده اي عجزنـهان باش
تا خلق ترا آنهمه نشنناخــته باشند

ودرموارد بيدل براي جمع كردن واژهگان عربي به پسوند دري تكيه نموده است:

بگونه مثال:

اختلاف وضعها بيـدل لباسي بيـش نيـست
ورنه يك رنگ است خون درپيكر طاوس وزاغ

{وضع- وضعها
يا:

بحرقدرتم بيدل موج خيز معني هاست
مصرع اگرخواهم سركنم غزل دارم

{معني- معني ها}

گاهي هم شاعر كوشيده است كه ضمير شخصي را بجاي ضمير مشترك بكاربرده است.

بگونه مثال:

تا قيامت حوهروآيينه مي جوشد بهم
ازغبارم پاك نـتوان كرد دامـــان شما

ودرجاي هم شاعربجاي ضميرغيرشخصي ضميرشخصي رابكاربرده است .
بگونه مثال
حسن معني خواهي ازكسب هنر غافل مباش
ابروي بي مو بود تيغي كه او بي جوهراست

دراشعاربيدل بگونه وفور واژه هاي سه واژه گي بكاربرده شده است كه اينك نمونه آنرا دربيت ذيل ياد آوري مينمايم:

دل جمع كن زبام ودرعافيت فسون
آسوده گي زخانه بدوشان زين طلب

همينگونه بيدل گاهي هم چاروحتي پنج واژه را بجاي يك واژه درآورده است .{فاعل،مفعول،متمم فعل،صفت وقيد}

نشستي عمرها حسرت كمين لفظ پردازي
زخون گشتن زماني غازه شوحسن معاني را

درينجا {حسرت كمين لفظ پردازي }متمم فعل يا دربيت ذيل {صد كلستان صبح اميد} بگونه صفت آمده است.

صــد كلسـتان صــبح امــيد
به جيب برگ گل طوفان خورشيد

يادرينجا {صداي بال مرغ رنگ}بجاي فاعل بكاربرده شده است.

مجوآوازهً شهرت زآهنگ سبكروحان
صداي بال مرغ رنگ نبود درپريدنها

يا {قيامت دستگاهي هاي اين مژگان عصيانگر}بجاي مفعول آمده است:

نگاه ناتوانش سرمه كرد اجزاي امـكان را
قيامت دستگاهي هاي اين مژگان عصيانگر

گاهي هم بجاي قيد {تعظيم مزاراهل دل}بكاربرده است.

تعظيم مزاراهل دل سهل مگـير
اين خاك دوروزپيش گردون بود

3- كاربرد واژه ها درمحل به معناي ديگر:

به بي آرامي اسـت آسايـش ذوق طلـب بـيدل
خوش آن رهرو كه خار پاي خود فهميد منزل را

يعني منزل را خار پاي خود تصوركرد.

4-حذف اجزاي جمله :

مقيم دشت الفت باش وخواب نازسامان كن
بهم مـيآورد چـشم تومژگـان گـياه آنـجا

حذف ربط «كه»

يعني بهم ميآوردچشم تو را .
پــايـان

چهره های جدید در پی. آر. تی فیض آباد

روز اول دیسامبر 2009 پی آر تی فیض آباد میزبان 40 عسکر از کشور مغولستان خواهد بود.
ماموریت آنان همکاری و نگهداری از پی آر تی میباشد.

نیرو امنیتی بین المللی (آیساف) یک خانواده بزرگ با شمولیت 40 کشور جهان میباشد.
آیساف بدعوت و میزبانی دولت افغانستان برای همکاری در راستای برقراری صلح و ثبات و بازسازی حکومت افغانستان را همکاری می نمایند.
آینده افغانستان بسته گی کامل به بازسازی و ثبات دارد که زمینه را برای آینده مساعد نموده و امیدواری به آینده درخشان را تبین میبخشد.
عساکر آیساف از کشور های مختلف و ملت های گوناگون تشکیل شده است که فرصت آشنایی با همدیگر را یافته و تبادل فرهنگی یکجا با شناخت و همسویی را ایجاد می نماید.
افغانستان در میان جامعه جهانی نقشش را بازی نموده و زمینه تبادل فرهنگ ها را محیا می سازد.
بزودی در پی آر تی فیض آباد، روز اول دیسامبر 40 عسکر از کشور مغولستان برای بار نخست به ماموریت گماشته میشوند.
مطابق قرار داد نظامی میان دولتین مغول و جرمن عساکر یاد شده با تجهیزات نظامی مدرن مسلح گردیده و مراقبت های صحی آن مسولیت مستقیم پی آر تی جرمن خواهد بود. عساکر آلمانی چشم به راه مهمانان مغول خود هستند و از این میزبانی سرشار از خوشی اند. چون هردو ملت در افغانستان یک هدف دارند که همانا تامین امنیت و بازسازی در افغانستان است.

سرمقاله هفته گذشته

نگاه اول
انتخابات افغانستان معمای ناحل شده
نتیجه ی انتخابات مردم را متحیر ساخته و با آنکه موافقین و مخالفین به گونه ی منتظر یکچنین نتیجه ای بودند، اما هرگز کسی تصور نمیکرد تا کمیسیون صلاحیت فراتر از محاکم عدلی و دیگر ساختار های مرتبط را داشته باشد .
اما نتیجه هرچه بود و هست همان هست که کسی نمیتواند آنرا تغییر بدهد، اما با تمام منفی ها هنوز پنجره های امید است که باید روی آن مکث کرد و از فرصت ایجاد شده برای آتیه ی بهتر بهره جست.
موج مخالفین انتخاباتی به مخالفین منطقی سیاسی تبدیل شده و این تولد مژده برای نظام معیوب و دموکراسی بی هویت افغانستان خواهد بود که بلاخره با تجربه ی مطبوعات آزاد و مخالفین قوی ،ره بسوی اصلاحات خواهد برد.
ایمان بر این است که انتقاد سالم اصلاحات را ایجاد می نماید، اما اگر گوش آماده ی شنیدن و بازوی آماده حرکت باشد تا از نقد ها استفاده نموده و در اصلاح امور بکوشد.

اما از آنجاییکه تجربه هفت سال گذشته نشان داد گوش ها هم چندان عادت به نشنیدن کرده اند که دیگر نمیتوان اعتماد بر آنان کرد.
مشکلات فرا راه آقای کرزی نیز معضل دیگری است که امیدواری را به آینده کمرنگ می کند، لحن تند رهبران جهان خصوصا اوباما و گولداون برون با تعیین شش ماه که اگر اصلاحات در امور اداری صورت نگیرد عساکرشان را از کشور خارج خواهند کرد. یا تغییر کامل کابینه و معرفی چهره های جدید چالش قابل عطف دیگر است.
آیا این فشار ها و تبدیل کامل کابینه به معنی دشمن تراشی برای تیم حاکم نیست؟
اگر بلاخره تمام کابینه تبدیل گردد آیا میتوان امید وار بود که در شش ماه آینده تغییری در مدیریت خواهد آمد؟
با این حال هنوز ما چون روسیه تزاری یا فال می بینیم و یا به همه امید می بندیم بجز خودمان و ایمان بر جسته ای که بتواند شهروندان کشور را از درد رهایی بخشد.

ما کی هستیم

ابتهاج هفته نامه محلی با آماج فرهنگی، سیاسی و ادبی است که میخواهد در راستایی تجربه آزادی بیان و پویایی خبرنگاری کار نموده، میخواهد تا تخته مشق برای نو جوان سرزمین بدخشان بوده و پیام صلح با عدالت را در رهپویی تا آینده ادامه دهد.